شهر شیروانی ها با شرشر بارانهای تمام نشدنی و دود کش های بلند که خطی سفید از آن رو به آسمان است ، با پیاده روهای همیشه خیس و دکانهایی که برنج می فروشند ، از هزار سال پیش تا بحال برنج می فروشند .

قدیمی ترین شیء بخش فرهنگ و تاریخ مردم در موزه رشت ، پیکانهای سنگی متعلق به هزاره سوم قبل از میلاد است که از منطقه پیرکوه رودبار یافت شده اند . جنس اشیای باستانی این بخش از مس ، طلا ، مفرغ ، سنگ ، عقیق ، شیشه ، سفال و گچ است و تاریخ اکتشاف آنها از سال هزار و سیصد و ده آغاز و تاکنون ادامه داشته است ...

                                                                                             

در زمان های دور مرزی که گیلان را از سایر نقاط سواحل جنوبی دریای خزر جدا سازد وجود نداشت هزاران سال بعد هنگامی که کناره های خزر به کوشش اقوام و گروههای مختلف معمور و آباد شد هر قسمت نامی مخصوص به خود یافت اما سرزمینی که امروز گیلان نامیده می شود تا قرنها بعد با نقاط دیگر سواحل خزر از جمله تپورستان یا طبرستان ، سرزمین اماروها ، رویان رویان درستمدار زندگی مشترک داشته است به طوری که نمی توان خصوصیات زندگی و تمدن و آداب و رسوم  ساکنان این نقاط را در زمانهای بسیار دور از یکدیگر مشخص کرد . در طول این زمان برخی از اسامی به کلی فراموش شدند و یا حدود و وسعت خود را از دست داده بر روی بخش یا روستای کوچکی قرار گرفته اند، چنانکه تمام منطقه به دو استان گیلان و مازندران محدود شد .  

بنابر مدارک بدست آمده از محققان و باستان شناسان اروپایی و آمریکایی از جمله ژاک دو مرگان ، کارتون کون و دکتر اریک اشمیدت در حفاری های نقاط مختلف کناره های خزر آثاری از دوره های ماقبل تاریخ مربوط به عصر (( مزولیتیک )) و (( نئولیتیک )) پیدا کردند . مرگان در کتاب تمدنهای اولیه از پیدا شدن دندان کرسی فیلی که دهها هزار سال از انقراض نژاد آن می گذرد گفتگو می کند . این هم نشان می دهد که دهها هزار سال قبل در کناره های خزر حیات وجود داشته است . از همه مهمتر کشفیات علمی دانشگاه فیلادلفیا به ریاست دکتر کارتون در سال 1330 شمسی در قارهای مازنداران است . این هیئت در غار (( هوتو )) از توابع بهشهر استخوانهای فسیل شده انسانهایی را کشف کرد که احتمالاً در هفتاد و پنج هزار سال قبل زندگی می کردند .

در گزارش هیئت مزبور به دانشگاه فیلادلفیا آمده است : اسکلت و جمجمه غار هوتو به انسان جدید و کاملی تعلق دارد که فقط در کرانه های دریای خزر پیدا شده و احتمال داده یم شود آنها اجداد مستقیم بشر امروزی باشند : (( در زیر قشر سنگریزه ها 3 اسکلت انسان پیدا شد که احتمالاً در حدود هفتاد و پنج هزار سال قبل از میلاد دراین منطقه زندگی می کرده اند.)) کشفیات بعدی نیز در گرگان و رحمت آباد گیلان نشان داد که کرانه های دریای خزر در مسیر گیلان ، مازنداران و گرگان در دوره های ماقبل تاریخ محل سکونت انسانهایی بود که احتمالاً نیاکان انسان امروزی بودند . هیئت علمی دانشگاه فیلا دلفیا طی چهار هفته کاوش در طبقات مختلف غارهای هوتو و کمربندی ابتدا به آثاری از تمدنهای عصر اهن خام و برنز برخورد و در عمق پائین تر از آن به دوران سفال و سنگ تراشیده دست پیدا کرد.

در این قسمت آثاری دیده شد که تحول زندگی انسان را از مرحله شکار حیوانات به دوران شبانب و رام کردن حیوانات اهلی و آغاز کار کشاورزی نشان می دهد ...

آثاری که از غارهای کمربند و هوتو پیدا شده همه مکمل یکدیگرند و به ما اجازه می دهند که در ناحیه مازندران تحول وجود انسان را از دورانهای یخبندان تا عصر حاضر مشخص نماییم .

                       (جام مارلیک)