این دروغ است که ایل بختیاری قربانی اختلافات داخلی خودش شد و این تهمت بود که چهارلنگ چشم دیدن هفت لنگ را نداشت ؛ ایل را فقط فقر و تنگدستی نابود کرد و بس .

با کشف نفت درمناطق ایل روزگارشان سیاه شد بختیاری فریب خورد و به اسم استخراج نفت از سرزمینش بیرونش کردند و چه دردناک ، با پای برهنه ، دست خالی آواره شهرها شد .

نفت بلای جانشان شد و آتش به هستی شان زد . نفت  که پیدا شد بختیاری سر زبانها افتاد و با هزار نیرنگ از هستی ساقطش کردند .

به دست بیش از سی هزار عشایر زحمت کش بختیاری سد درست کردند تا بر روی آبادیهایشان آب بیندازند و اگر دریاچه ای هم ساختند در نهایت منافعشان نصیب خودشان، به اسم خودشان تمام شد و در آخر به ریش بختیاری خندیدند .

خصومت ها و دشمنی ها بر علیه  بختیاری ها با ایجاد اختلاف و ایجاد مانع و عناوین دهن پرکنی همچون ملی کردن مراتع سبب خشکاندن آن مراتع سر سبز و آباد شد.

با همه اینها اگر راهتان را کمی سمت ایل کج کنید خواهید دید آنهایی را که هنوز با تحمل هزاران مشقت دست از ایل و تبار خود نکشیده اند .

بختیاری که ادعایی ندارد این مائیم که باید نگاهی به تاریخ  بیاندازیم و ببینیم که بختیاری ها بودند که در زمان نادرشاه  قندهار را فتح کردند، بختیاری ها بودند که برای مشروطه جنگیدند و این بختیاری ها بودند که هیچ گاه در تاریخ پشت به آزادی نکردند.

تقریباً از هشتاد سال پیش عده کثیری از بختیاری ها که از ایل دست کشیدند ، در شرکت نفت شاغل شدند و این سبب پراکندگی آنان و سکونت اجباری شان در شهرهای خوزستان و اصفهان گردید و عده ای هم قاطی روستا ها شدند و خیلی ها هم از روی غیرت و شاید هم ناچاری دست از ایل نکشیدند.

خوب است بدانیم که در ایل بختیاری وقتی سواری ، جنگجویی در جنگ و زد و خورد کشته می شود بر سر قبر او مجسمه ای شیری از سنگ می تراشند و باغ این کار همیشه یاد دلاوری و جوانمردی اش را زنده نگاه میدارند .

زن ایل بختیاری هرگز فراغت ندارد چرا که از وقتی خودش را می شناسد کار می کند ، بعد هم که مادر شد زندگی خانواده را می چرخاند و براستی که زن بختیاری یک شیرزن واقعی است .

در مراسم عزاداری ، به وقت مردن یک عزیز ، همه با هم آوازی می خوانند اگر فرد بختیاری در جنگ کشته شده باشد دور تا دور لباس خون آلود او حلقه می زنند و همراه نوازندگان گریه می کنند .

عزیزترین یادگار یک بختیاری که در جنگ کشته شده باشد اسلحه اوست که برای همیشه در خانواده از آن نگاهداری می کنند .

قالیبافان و هنرمندان خوبشان توسط دلال های شهری راهی شهرکرد و نجف آباد شدند تا دلالان به سودی سرشار برسند و اکنون تنها قالی که در ایل بافت می شود نوعی نامرغوب به نام « خرسک » است . 

مونس بختیاری اسب اوست و عجیب نیست که بدانیم اسب های اصیل  و نجیب ایل در کمال بی توجهی یا مردند یا فروخته شدند و امروز موتور سیکلت جای اسب را در بین جوانها گرفته ، به غیر از چند اسبی که مال پیرمردهای ایل است.

اگرچه در ایل مثل قدیم ها دل و دماغی نیست تا بزنند و بخوانند ، اما هنوز شاید هستند هنرمندان نوازنده ایل که بنام « توشال»  مشهور هستند و در مراسم عروسی آهنگهای شاد را با ساز و دهل می نوازند و در مراسم عزا آهنگهای غم انگیز .

و جالبتر آنکه بدانیم در ایل بختیاری هر طایفه ای ، هر تیره ای برای خودش یک نوازنده دارد ، در هیچ طایفه و طیره ای رسم نیست از نوازنده طایفه دیگری استفاده کنند و شما ممکن نیست در میان طوایف و تیره های مختلف ایل یک آهنگ یک نواخت بشنوید . هر طایفه و تیره برای خودش آهنگی دارد . برای هر مراسمی آهنگی مخصوص وجود دارد ، آهنگ مراسم عروسی ، آهنگ مراسم جنگ و حتی آهنگی به اسم « هی بربره» که مخصوص نوازش گوسفندان است و چوپانان به هنگام چرا آن را می خوانند .

هنر قالی بافی ، جاجیم بافی و گلیم بافی سالیان سال است که در ایل مرده و دیگر از آن همه نقش و نگار خبری نیست و امروزه شاید عشایری فقط برای نیاز خودش گاهی جاجیمی ، گلیمی و خورجینی ببافد ، آن هم در نهایت ارزانی و سادگی .

و چه بد کردند آنانی که شاید به دلایلی چون ناآگاهی و بخل و ترس از کساد شدن کاسبی خودشان و دلایلی دیگر هنرشان را یاد دیگران ندادند .

اگر چه حالا در ایل ، ایلخانی وجود ندارد ، اما اگر بخواهید از گذشته اش بدانید ، در قدیم اداره امور ایل به دست خانها بود و بعد کلانتر ها که در اصطلاح ایل به آنها « آ » می گفتند و بعد کدخداها که به آنها « ریش سفید » می گفتند و بعد بزرگترهای خانواده که به آنها « گپ کره بو» می گفتند .

بجای اینکه یار و یاور ایل باشند ، در عوض هر جا خبری از نعمتی بود آنجا را غارت می کردند ، مثلاً همین گز انگبین که در اصفهان ساخته می شود ، ماده اصلی اش از « گون » هایی است که در کوهستانهای بختیاری وجود دارد در گذشته همینکه فهمیدند در این منطقه درآمدی وجود دارد به اسم ملی کردن در این مناطق حصار کشیده شد و بعد به بختیاری هایی که سالها در آن منطقه زندگی می کردند حتی اجازه ندادند دامهایشان را به چرا ببرند ، امروزه در اثر مصرف زیاد و بی توجهی ، بسیاری از آنها خشک شدند .

با همه اینها همین حالا هم بختیاری بزرگترین ایل ایران است .  از شهررضا ، تا شهرکرد و کوهرنگ و نصف منطقه خوزستان بختیاری ها را می توانید ببینید اما ایل سالهاست که پراکنده شده و تجمع گذشته اش را از دست داده .

به روایتی تاریخی در خود قوم نقل است که در قدی دو نفر بودند به نامهای « انزان و انشان » از اقوام آریا که به طرف ایران کوچ کردند . « انزان » که همین قوم بختیاری بزرگ باشد و « انشان » که کهکیلویه و بویراحمد باشد .

حفظ آداب و رسوم قومی در میان ایل متفاوت است ، یعنی آن عده از بختیاری ها که فاصله شان با شهرها کم بوده و رفت و آمد زیاد داشته اند خیلی از آداب و رسوم ایلی را کنار گذاشته اند بالعکس آنها که فاصله شان با شهر زیاد بوده ، هنوز بات همان آداب و رسوم گذشته زندگی می کنند، یا شاید حتی تیره هایی را بتوان پیدا کرد که تا به امروز ماشین ندیده اند .

امروز وقتی با زبان اصیل بختیاری برای آنها که شهر نشین شده اند صحبت کنید ، خیلی از لغات این زبان را از یاد برده اند و گاهی حتی قادر به جواب دادن هم نیستند .

تقیسمات ایل از گذشته تا بحال به این قرار بوده ، ایل – طایفه -  تش – کره بو

به درستی از روایت ها و قصه ها نمی توان درباره چهار لنگ و هفت لنگ قضاوت کرد اما شاید تقسیم ایل به چهار لنگ و هفت لنگ ناشی از یک سیاست بوده ؛ سیاست جدایی افکنی میان ایل در جلوگیری از اتحادشان و بعد ایجاد تفرقه و جنگ و ستیز برای تضعیف ایل و ...

هر کدام از این دو ایل از طوایف و تیره های بسیار زیاد تشکیل شده اند .

اگر چه تاریخ بختیاری آنچنان هم مکتوب نیست اما به جرأت می توان گفت که :

قدمت ایل بختیاری به قدمت تاریخ است

(تقدیم به همه هموطنان شریف بختیاری به خصوص دوست عزیز                      «شهرام هانف