«التعریف بطبقات الامم» کتابی از قاضی ابوالقاسم صاعد آندلسی است که در سال 460 ه.ق نگاشته شده است.

این کتاب نگاهی است به تاریخ جهانی علوم و متن زیر بخشی از آن است.

                                                   *    *     *

ایرانیان اهل عزت پرشکوه و شرافت بالنده اند. در قلب ملت های (دیگر) جای دارند و سرزمین ایشان، شریف ترین اقلیم های ملت هاست و شاهانشان نیز سیاستمدارترین شاهان ملل اند و ملتی جز ایشان را نمی شناسیم که مملکتش(این همه) پایدار مانده باشد. ایشان شاهانی داشتند که آنان را گرد می آوردند.سرورانی داشتند که از ایشان در برابر مهاجمان حمایت می کردند و آنان را در برابر دشمنانشان غلبه می دادند و ستمگران را از ستمدیدگانشان دور می ساختند و ایشان را به کارهایی وامی داشتند که خوشبختی شان در آنها بود و آن روش (پسندیده)را به طور پیوسته و مداوم و نهادی شده و ساماندار،پسینیان از پیشینیان و آیندگان از گذشتگان خود فرا می گرفتند.

صاعد گفته است :

دانشوران تاریخ ملل، در مدت حکومت ایرانیان سخت اختلاف نظر دارند که اینجا محل ذکر آن نیست و اختلاف نظر ایشان را در این باب،ما در کتاب خود:فی جوامع اخبارالامم من العرب و العجم آورده ایم.

درست ترین چیزی که در آن باب گفته شده،این است که از ابتدای پادشاهی کیومرث پسرامیم پسر سام پسر نوح،پدر تمامی ایرانیان که او در نزد ایشان همان آدم ابوالبشر است تا آغاز پادشاهی منوچهر اولین شاهان طبقه دوم از شاهان ایرانیان، نزدیک به دویست سال بود و از شاهی کیقباد تا آغاز ملوک الطوایف که طبقه چهارم شاهان ایرانیان بودند یعنی تا زمان کشته شدن دارا(ی سوم هخامنشی) پسر دارا،آخرین شاهان طبقه سوم از شاهان ایرانیان به دست اسکندر،حدود هزار سال بود و از اول ملوک الطوایف تا ابتدای پادشاهی اردشیر بابک ساسانی، نخستین شاه سلسله ساسانی که طبقه پنجم شاهان ایرانیان بودند ، پانصد و سی و یکسال بود و از ابتدای پادشاهی اردشیر پسر بابک تا برافتادن حکومت ایرانیان از زمین یعنی تا زمان کشته شدن یزگرد، پسر شهریار در خلافت عثمان ابن عقان به سال سی و دو هجری ، چهارصد و سی و سه سال بود و (تمامی) این مدت سه هزار و صدو شصت و چهار سال می شود.

ما مدت حکومت ایشان را اگرچه از هدف های این کتاب نبود، بدان لحاظ آوردیم تا رهنمون فخامت شأن و عظمت قدرت ایشان باشد ، زیرا به خاطر همین گونه عظمت های ایشان بود که شاهان(سرزمین های) دیگر به علت شایستگی و لیاقت شاهان ایران،بدیشان «شاهنشاه» یعنی : شاه شاهان می گفتند ، چنان که در سابق هم ذکر کردیم .

عظیم ترین فظیلت های شاهان ایرانیان که بدان شهره گشته اند ، سیاست خوب و مدیریت نیکو است ، به خصوص شاهان ساسانی که از میانشان چنان شاهانی برخواستند که در عصرهای دیگر و در روزگاران پیشین در سنگینی آرمان و بزرگ منشی و حکمرانی دادگرانه و بلندآوازگی هیج همانندی نداشته اند.

از ویژگی های ایرانیان این است که به صناعت طب توجهی رسا و به احکام نجوم و تاثیر آن در عالم فروردین (طبیعت)معرفتی کامل و از اختران رصدهایی کهن و در باب حرکت های آنها روشهایی گوناگون دارند که از آن جمله روشی است که ابومعشر جعفربن محمد بن عمر بلخی کتاب تاریخ کبیر خود را بر مبنای آن تالیف و هم خود ذکر کرده است که آن روش دانشوران پیشین ایرانی و جمعی از دانشمندان نواحی دیگر بوده و نقل کرده است که مدت عالم در نزد ایشان یک دوازده هزارم مدت سند هند است که سیصد و شصت هزار سال می شود و همین مدت در نظر ایشان مدتی است که در آن اوساط اختران به خصوص در راس حمل ، اجتماع می یابند بی آنکه اوجها و جوزهره هایشان با آنها باشند.